Kohut’a Göre Narsisizm Her Zaman Kötü Değildir

Heinz Kohut, klasik psikanalizden farklı olarak narsisizmi yalnızca patolojiyle ilişkilendirmez. Ona göre narsisizm, kendiliğin gelişimi için vazgeçilmez bir enerjidir. Sadece düzeyi ve yönelimi sağlıklı ya da patolojik hale getirir.

1. Birincil (Normal) Narsisizm

• Bebeklik döneminde görülür.

• Çocuk, kendini dünyanın merkezi olarak hisseder; “ben” ile “öteki” arasındaki sınırlar henüz oluşmamıştır.

• Bu dönemdeki narsisizm, kendilik bütünlüğünün ve özsaygının temeli olur.

• Eğer ebeveyn çocuğu yeterince “aynalar” — yani başarılarını, duygularını, ihtiyaçlarını onaylarsa — bu enerji zamanla sağlıklı bir özdeğer duygusuna dönüşür.

Bu dönemde narsisizm bir patoloji değil, bir gerekliliktir. Çocuk “ben özelim” duygusuyla büyür ama bunu gerçeklikle dengelemeyi öğrenir.

2. İkincil (Patolojik) Narsisizm

• Birincil narsisizmin yeterince aynalanmadığı, kırıldığı durumlarda ortaya çıkar.

• Çocuk “özel” hissini koruyabilmek için dışsal kaynaklara — başarı, güç, görünürlük, onay — bağımlı hale gelir.

• Bu durumda narsisizm artık içsel bütünlüğün değil, boşluğu kapatma çabasının bir aracıdır.

• Kendilik dağılmasın diye kişi başkalarının hayranlığına ihtiyaç duyar.

Kohut’a göre sağlıklı gelişim, birincil narsisizmin olgun biçimlere dönüşmesiyle olur. Yani birey, artık onay almasa da kendi değerini hissedebilir.

“Sağlıklı narsisizm, insanın kendi yaşam enerjisine duyduğu saygıdır.” – H. Kohut