Harun İsmail İncekara'nın Araştırmaları: 11 Çalışmanın Ana Bulguları
Yazan: Dr. Öğr. Üyesi Harun İsmail İncekara · 17 Ekim 2026 · 7 dk okuma
Dr. Harun İsmail İncekara'nın bu sitede yer alan 11 akademik çalışması; pornografi kullanımı, kumar, dijital oyun ve romantik ilişki bağımlılığı, ergenlerde bağlanma, cinsel yönelimin iş yaşamına etkisi, özel eğitim ve obsesif kompülsif bozukluk konularını ele alıyor. Bu sayfa her çalışmanın ne sorduğunu, kimlerle yapıldığını ve ne bulduğunu sade bir dille tek yerde topluyor.
Her özet, çalışmanın bu sitedeki sayfasında yer alan özetten hazırlandı; yeni bir bulgu eklenmedi. Çalışmanın künyesi, ayrıntılı yöntemi ve tam metni (PDF) kendi sayfasında. Üç çalışma henüz bir dergide yayımlanmadı; bunlar "çalışma metni" olarak belirtildi. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymak ya da tedavi önermek için hazırlanmadı.
Pornografi kullanımı üzerine dört çalışma
Çalışmaların en kalabalık grubu, sorunlu pornografi kullanımını farklı açılardan inceliyor: insanlar neden izliyor, kullanım neden bazı kişilerde kontrolden çıkıyor, isteğin şiddeti nasıl ölçülür ve bu soruna yönelik müdahaleler hakkında araştırmalar ne söylüyor.
Bireyler neden pornografik içerik izler? (2023)
Sorunlu düzeyde pornografik içerik izleyen 8 kişiyle (6 erkek, 2 kadın) yarı yapılandırılmış görüşmeler yapıldı. İzleme motivasyonları olarak merak ve bilgi arama, travmatik aile yaşamı, rol model ve sosyal beceri eksikliği, duygusal kaçınma, stres ve can sıkıntısı öne çıktı. Katılımcılar izledikten sonra suçluluk, utanç ve pişmanlığı yoğun yaşadıklarını; iş, okul ve sosyal çevreye uyumda zorlandıklarını anlattı. Künye: Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2023 (Bayram ve Ulaş ile).
Hazzı erteleme, DEHB ve sorunlu kullanım (çalışma metni)
610 üniversite öğrencisinin katıldığı çalışmada, hazzı erteleme düzeyi düşük olanlarda sorunlu pornografi kullanımı daha yüksek bulundu. DEHB belirtileri, azalmış öz düzenleme kapasitesi üzerinden sorunlu kullanımla dolaylı bir ilişki gösterdi; bu dolaylı ilişki, geleceğe yönelimi zayıf olan kişilerde daha güçlüydü. Çalışma henüz bir dergide yayımlanmadı.
Pornografi Aşerme Ölçeği'nin Türkçe uyarlaması (2025)
Pornografiye yönelik isteğin şiddetini ölçen bir ölçek, 426 Türk erkekle Türkçeye uyarlandı. Türkçe form yüksek iç tutarlılık (α = .95) ve zaman içinde yüksek kararlılık (test-tekrar test .96) gösterdi; tek boyutlu bir yapı ortaya çıktı. Ölçek, Türkiye'de bu konuyu inceleyen klinisyen ve araştırmacılara kültüre uygun bir ölçüm aracı sunuyor. Künye: Sexuality & Culture, 2025 (Yıldız, Demirgül ve Ulaş ile).
Sorunlu pornografi kullanımının tedavisi: sistematik gözden geçirme (2024)
Beş uluslararası veri tabanında yapılan taramada PRISMA kılavuzuyla 76 makaleye ulaşıldı ve seçim ölçütlerini karşılayan 7 müdahale çalışması incelendi. Çalışma, pornografi bağımlılığının literatürde net bir tanımı olmadığını ve ayrı bir davranışsal bağımlılık tanısı olarak sınıflandırılmadığını, bu yüzden ölçülmesinin ve değerlendirilmesinin zor olduğunu vurguluyor. Künye: Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 2024 (Yıldız ve Ulaş ile).
Kumar, dijital oyun ve ilişki bağımlılığı
Üç çalışma bağımlılığı başka davranışlarda inceliyor: çevrim içi şans oyunları, ergenlerde dijital oyun ve romantik ilişkilere aşırı bağımlılık.
Yetişkinlerde kumar bağımlılığı ve sosyodemografik değişkenler (2022)
Çevrim içi şans oyunu oynayan 400 yetişkin erkekle yapılan taramada, kumar tarama puanları medeni duruma, aile ilişkilerinin nasıl algılandığına, eğitim düzeyine ve kişinin kendini şanslı görüp görmemesine göre anlamlı farklılık gösterdi. Gelir, kumara başlama yaşı, alkol ve sigara kullanımı ile psikolojik destek alma durumuna göre ise anlamlı fark bulunmadı. Künye: Bağımlılık Dergisi, 2022 (Taş ile).
Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ve Makyavelizm (çalışma metni)
İstanbul'da 601 lise öğrencisiyle yapılan çalışmada, oyun bağımlılığı ile manipülatif kişilik özellikleri (Makyavelizm) arasındaki ilişkiye siber zorbalık aracılık etti. Ebeveyn-ergen ilişkisinin niteliği bu bağı düzenledi: ebeveyniyle ilişkisini daha zayıf bildiren ergenlerde oyun bağımlılığı ile siber zorbalık arasındaki bağ daha güçlüydü. Çalışma henüz bir dergide yayımlanmadı.
Romantik ilişki bağımlılığının yordayıcıları (çalışma metni)
Bir ilişkisi olan 18-30 yaş arası 420 kişiyle yapılan çalışmada, kaygılı ve kaçıngan bağlanma daha yüksek ilişki bağımlılığıyla, ilişkide bilinçli farkındalık ise daha düşük ilişki bağımlılığıyla ilişkili bulundu. Bulgular, bu alanda bağlanma temelli ve bilinçli farkındalık temelli yaklaşımların birlikte kullanılmasını destekliyor. Çalışma henüz bir dergide yayımlanmadı.
Ergenlik, eğitim ve iş yaşamı
Ergenlerde duygusal öz yeterlik ve bağlanma (2020)
İstanbul Zeytinburnu'nda farklı sosyoekonomik düzeylerden 9 lisede 250 öğrenciyle yapıldı. Anne ve babası birlikte olan ergenlerde güvenli bağlanma görüldü; fiziksel ya da sözel şiddet gören ergenlerin duygularını algılamada zorlandığı belirlendi. Çalışma, bağlanmayı etkileyen tek etkenin duygusal öz yeterlik olmadığını; anne-baba tutumu ve eğitim düzeyi gibi etkenlerin de rol oynayabileceğini söylüyor. Künye: SDU International Journal of Educational Studies, 2020.
Özel gereksinimli bireyler için kolaylaştırıcı kişi (2024)
İstanbul'daki özel eğitim okullarında görev yapan 15 öğretmenin görüşleri incelendi. Öğretmenler kolaylaştırıcı kişi uygulamasının öğrenciyi destekleyen ve cesaretlendiren yönlerini anlatırken, öğrencinin bağımsızlığını engelleme ve gerçekçi olmayan eğitsel hedefler belirleme gibi riskleri de dile getirdi. Künye: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2024 (Ulaş ile).
Farklı cinsel yönelimlerin meslek yaşamına etkileri (2023)
22 LGBTİ+Q katılımcıyla yapılan görüşmelerde, cinsel yönelimin kariyer seçimini hem olumlu hem olumsuz etkilediği, iş hayatında kimi zaman açığa çıkıp kimi zaman gizlendiği ve mesleki performansı etkilediği görüldü. Yanıtlar 4 tema ve 8 kategori altında toplandı. Künye: Akademik Hassasiyetler, 2023 (Ulaş ile).
Obsesif kompülsif bozukluklara yaklaşım (2023, kitap bölümü)
Obsesif kompülsif bozukluğun belirtilerini, tanı sistemlerindeki yerini ve tedavisini özetleyen bölüm. Yaygınlık oranının önceki yıllarda %0,5 olarak bildirildiğini, son çalışmalarda %2,1'e çıktığını aktarıyor; tedavide en sık kullanılan ve etkinliği gösterilmiş yöntemlerin psikoterapi ile ilaç tedavisinin birlikte kullanımı olduğunu belirtiyor. Künye: Eğitimde Psikopatolojik Sorunlara Yaklaşımlar, Türkiye Klinikleri, 2023.
Çalışmalar birlikte okunduğunda
Çalışmalar farklı konulara bakıyor, ama bazı başlıklar birden fazla çalışmada karşımıza çıkıyor. Bunlar tek tek çalışmaların bulgularıdır; birlikte okunduklarında kesin bir sonuç değil, dikkat çeken ortak noktalar olarak görülmelidir.
Öz düzenleme ve erişim: Sorunlu pornografi kullanımı çalışmasında belirleyici olan, hazzı erteleyebilme kapasitesiydi. Aynı çalışmada geleceğe yönelim zayıfladıkça bu ilişki güçleniyordu. Kumar çalışmasının sonuç bölümü ise çevrim içi ortamda kumara erişimin kolay, denetimin yetersiz olmasının riski büyütebileceğine dikkat çekiyor.
Bağlanma: Romantik ilişki bağımlılığı çalışmasında kaygılı ve kaçıngan bağlanma daha yüksek bağımlılıkla ilişkiliydi. Ergenlerle yapılan bağlanma çalışmasında ise anne ve babanın birlikte olması güvenli bağlanmayla, şiddet görmek duyguları algılamada zorlukla birlikte görüldü.
Aile ilişkileri: Dijital oyun çalışmasında ebeveyn-ergen ilişkisinin niteliği, oyun bağımlılığı ile siber zorbalık arasındaki bağı düzenliyordu. Kumar çalışmasında aile ilişkilerinin nasıl algılandığı puanlarda anlamlı fark yaratıyordu. Pornografi izleme motivasyonları arasında da travmatik aile yaşamı yer aldı.
Duygular: Nitel pornografi çalışmasında katılımcılar izlemeyi duygusal kaçınma, stres ve can sıkıntısıyla ilişkilendirdi; ardından suçluluk, utanç ve pişmanlık yaşadıklarını anlattı. Katılımcıların anlatımına göre izleme, kimi zaman zor duygulardan uzaklaşmanın bir yolu olarak başlıyordu.
Bu bulgular neyi söylemez?
Nicel çalışmaların tamamı, katılımcıların doldurduğu öz bildirim ölçeklerine dayanıyor. Bu tür çalışmalar değişkenler arasındaki ilişkiyi gösterir; birinin diğerine neden olduğunu tek başına kanıtlamaz. Örneklemler de belirli gruplardan oluşuyor: kumar ve aşerme ölçeği çalışmaları yalnız erkeklerle, hazzı erteleme çalışması üniversite öğrencileriyle, nitel çalışmalar ise 8 ile 22 kişi arasında katılımcıyla yapıldı.
Üç çalışma (hazzı erteleme ve DEHB, dijital oyun ve Makyavelizm, romantik ilişki bağımlılığı) henüz hakem değerlendirmesinden geçerek bir dergide yayımlanmadı. Bu yüzden bulguları kesin sonuçlar olarak değil, devam eden araştırmanın parçası olarak okumak doğru olur.
Bu sayfadaki bilgiler kendi durumunuz hakkında bir değerlendirme yerine geçmez. Bir davranışın kontrolünüzden çıktığını düşünüyorsanız, bunu bir uzmanla konuşmak en sağlıklı başlangıçtır.
Bu yazıyla ilgili danışmanlık alanı
İlgili yazılar