Geçmişe Takılı Kalmak mı, Onunla Yeniden Kurulmak mı?

(Klasik ve Çağdaş Psikanalizin Bireye Bakışı)

Klasik psikanaliz, insanı geçmişinin izleriyle tanımlar. Bir şey olduysa, o orada kaldı ve artık hep oradadır. Bilinçdışında saklanan çocukluk deneyimleri, anneyle, babayla, ilk sevgi ve ilk kırılma anları... Bu yaşantılar değişmez; yalnızca fark edildiğinde yüzeye çıkar ve o zaman anlam kazanır. Terapistin görevi de tıpkı bir arkeolog gibi bu katmanları tek tek kazmak, bastırılmış olanı görünür kılmaktır. Çünkü klasik psikanalize göre görünmeyen, bir şekilde semptom olarak geri döner.

Çağdaş psikanaliz ise bu hikâyeye biraz daha umutla yaklaşır. Evet, geçmiş vardır — ama sabit değildir. İnsan yalnızca yaşadıklarının toplamı değildir; o yaşantılardan yeni anlamlar üretebilen bir varlıktır. Ruhsal yapı, uygun bir alan bulduğunda kendi kendini onarma kapasitesine sahiptir. Bir zamanlar bizi koruyan ama artık kısıtlayan örüntüler, güvenli bir ilişki içinde dönüşebilir.

Çağdaş yaklaşımda terapist, bir “analist”ten çok bir tanık gibidir. Kişi, geçmişiyle savaşmadan, onu yeniden hayal ederek onarabilir. İyileşme, bastırılmış olanın zorla açığa çıkarılmasında değil; kendiliğin doğal seyrine izin verildiğinde gerçekleşir.

Klasik psikanaliz der ki: “Her şey geçmişte başlar.” Çağdaş psikanaliz ise ekler: “Ama her şey, bugün de yeniden kurulabilir.”